İran’da artan yaşam pahalılığıyla mücadeleye yönelik "Kalabarg" uygulaması

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

İran, yaşam maliyetleri ve yüksek enflasyonla başa çıkmak amacıyla ‘Kalabarg’ isimli bir elektronik kupon uygulamasını hayata geçirdi. Bu uygulama, vatandaşların temel gıda maddelerine daha kolay ulaşmasını sağlamayı amaçlıyor. Yetkililer, marketlerde belirli ürünlerin yeniden sağlandığını ve fiyatların düştüğünü aktardı.

İRAN’DA ELEKTRONİK KUPON İLE ALIŞVERİŞ DÖNEMİ BAŞLADI

İran’da yüksek yaşam maliyetleri ve enflasyon nedeniyle 28 Aralık 2025’te başlayan protestolardan sonra, temel ürünlerde özellikle yağ, et ve yumurta gibi gıda maddelerinde önemli fiyat artışları meydana geldi. Artan maliyetlerin vatandaşlar üzerindeki etkisini azaltmayı hedefleyen hükümet, çeşitli yeni ekonomik önlemleri uygulamaya koydu. Bu kapsamda başlatılan ‘Kalabarg’ uygulaması, hanelerin süt, peynir, yağ, pirinç, et ve yumurta gibi temel gıda maddelerine daha kolay ulaşmasını hedefliyor. Kalabarg sistemi, devlet tarafından vatandaşlara tanımlanan dijital bir belge ya da kredi mekanizması olarak işlemekte olup, döviz sübvansiyonlarından elde edilen rantın azalmasını hedefliyor.

“BAZI ÜRÜNLERİN FİYATLARINDA DÜŞÜŞ BAŞLADI”

Protestolar öncesinde de hızlanan fiyat artışları kamuoyunda geniş yankı bulmuş, birçok ürün kısa süreliğine market raflarında kaybolmuştu. Yetkililer ve sektör temsilcileri, bu durumun spekülatif hareketler, dağıtım zincirindeki aksamalar ve ekonomik baskılarla bağlantılı olduğunu belirtirken, son günlerde zincir marketlerde temel ürünlerin yeniden temin edilebildiği ve bazı kalemlerde fiyatların düştüğü bildirildi. Hükümet, atılan adımların piyasalarda kısmi bir rahatlama sağladığını ve fiyat istikrarının güçlendirilmesinin hedeflendiğini vurguluyor.

İran halkı, yaşanan şiddetli protestolar sonrası yaşam maliyetiyle mücadele amacıyla atılan adımlara temkinli yaklaşıyor. Bir vatandaş, “Ekonomideki olağandışı durumlar nedeniyle fiyatlarda bir artış var. Hükümetin yaşam pahalılığını önlemek için aldığı kararlar var. Bu zamana kadar birçok sorunla karşılaştık, ama bunu da atlatacağımıza inanıyorum” dedi.

Başka bir vatandaş ise, “Hükümetin elektronik kupon desteği yardımcı oluyor ama yeterli değil. Fiyatlar geçmişe göre arttı. Ancak halk alışverişine devam ediyor” ifadelerini kullandı.

TERCİHLİ DÖVİZ KURU UYGULAMASI

İran hükümeti, döviz kurundaki ani dalgalanmaları önlemek ve fiyat artışlarını kontrol altına almak amacıyla tercihli döviz kuru uygulamasında düzenlemeler yaptı. Uzun yıllardır yürürlükte olan bu sistem, bazı temel ürünlerin ithalatında kullanılmak üzere dövizin serbest piyasa kurunun altında bir fiyattan ithalatçılara tahsis edilmesini amaçlıyordu. Ancak düşük kurdan sağlanan dövizin amacına uygun kullanılmaması, ithal edilen ürünlerin beklenen fiyat seviyesinden piyasaya sürülmemesi ve dağıtım zincirindeki denetim eksiklikleri nedeniyle uygulama yoğun eleştirilere maruz kaldı. Ekonomi çevreleri, tercihli döviz kurunun zamanla bir rant mekanizmasına dönüştüğünü ve fiyat artışlarını engellemede yetersiz kaldığını savunuyor.