Geçtiğimiz cumartesi günü İran’a yönelik gerçekleştirilen saldırılar, Orta Doğu’daki gerilimi hızla artırdı. İran’ın, İsrail ve Körfez ülkelerine füze saldırılarıyla karşılık vermesiyle çatışmalar daha da büyüdü. Hürmüz Boğazı’nın gemi geçişlerine kapatılması ise küresel enerji piyasalarında ciddi bir kriz olasılığını gündeme getirdi.
Uluslararası Para Fonu’nun enerji fiyatlarına dair analizine göre, bir yıl boyunca yüzde 10’luk bir artış, küresel enflasyonu 40 baz puan yükseltebilir. Bu durum, küresel büyümenin yüzde 0,2 oranında yavaşlamasına neden olabilir.
HÜRMÜZ BOĞAZI KAPANDI, ENERJİ ARZI DARALDI
Hürmüz Boğazı’ndan yapılan sevkiyatın durması ve dünyanın en büyük sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) ihracatçılarından Katar’daki üretim tesislerine yönelik saldırılar, enerji piyasalarındaki riskleri artırdı. Avrupa’nın en büyük doğalgaz ticaret merkezi olan Hollanda merkezli TTF’de gaz fiyatları son dönemde hızla yükseliyor.
27 Şubat’ta megavatsaat başına yaklaşık 32 avro seviyesinde işlem gören doğalgaz fiyatı, 3 Mart itibarıyla yüzde 68 artarak 52 avronun üzerine çıktı. Hürmüz Boğazı’nın kapanması, dünya piyasasının yaklaşık 110 milyar metreküplük gaz arzından mahrum kalmasına yol açtı.
Boğaz üzerinden küresel petrol tüketimi ve LNG arzının yaklaşık yüzde 20’si taşınıyor. Boğazın kapanması, piyasadan günlük yaklaşık 20 milyon varil petrol çekilmesi anlamına gelirken, alternatif rotalarla yalnızca 5 milyon varillik sevkiyat telafi edilebiliyor.
PETROLDE 150 DOLAR SENARYOSU
Savaşın başlamasından bu yana brent petrolün varil fiyatı yüzde 13’ten fazla artarak 85 dolar seviyesini aştı. Üretimi azaltma kararı alan bazı ülkeler, fiyatların yükselmesine neden oldu. Uzmanlar, Hürmüz Boğazı’nın kapalı kalması halinde petrol fiyatlarının varil başına 100 ila 150 dolar seviyesine çıkabileceğini değerlendiriyor. Boğazdaki gemi hareketliliği de ciddi oranda azaldı; trafik yüzde 90 oranında düştü ve 150’den fazla petrol tankeri Basra Körfezi’nde demirledi. Çatışmalarda en az beş tankerin hasar aldığı ve iki denizcinin hayatını kaybettiği bildirildi.
AVRUPA’DA ENERJİ REZERVLERİ KRİTİK SEVİYEDE
Gas Infrastructure Europe verilerine göre, Avrupa genelindeki doğalgaz depolama tesislerinin doluluk oranı yüzde 30’un altına düştü. Hollanda, İsveç, Hırvatistan ve Letonya’da rezervler kritik seviyelerin altına inmiş durumda.
Almanya gibi Avrupa’nın en büyük ekonomilerinden birinde enerji fiyatları hızla yükseliyor. Super E10 benzinin litre fiyatı 2 avronun üzerine çıkarken, dizel fiyatları da benzer seviyelere ulaştı. Uzmanların öngörülerine göre, petrol fiyatları 150 dolara çıkarsa Alman ekonomisi ciddi büyüme kaybı yaşayabilir.
Alternatif enerji kaynaklarına sınırlı erişim nedeniyle Avrupa’da gaz ve elektrik kullanımı ile ilgili kısıtlamalar gündeme gelebilir.
SAVAŞ ÜLKELERİ NASIL ETKİLEYECEK?
Enerji piyasalarındaki dalgalanmanın, farklı ülkelerde ciddi ekonomik sonuçlar doğurması bekleniyor.
- Türkiye’de enerji bağımlılığı nedeniyle cari açığın yüzde 7 ila 18 arasında artabileceği ve enflasyonun 5 ila 10 puan yükselebileceği belirtiliyor. Ayrıca, mülteci akını ve sınır güvenliği gibi ek maliyetler de gündeme gelecektir.
- ABD’nin enflasyonunun yüzde 0,8 artabileceği öngörülüyor. Borsalarda yüzde 10 ila 15 arasında düşüş yaşanması bekleniyor. Kısa vadede yalnızca savunma sanayi kazanç sağlayabilecek sektördür.
- Hindistan ve Çin gibi büyük enerji ithalatçısı ülkeler de ciddi şekilde etkilenecek. Özellikle Çin’in enerji arzının yaklaşık yüzde 17’sinin risk altında olduğu değerlendiriliyor.
- Avrupa’da gaz ve benzin fiyatlarının artması ve ekonomik büyümenin yaklaşık yüzde 1 oranında yavaşlaması bekleniyor. Suudi Arabistan ise petrol fiyatlarının yükselmesiyle kısa vadede gelir artışı elde ancak uzun vadede altyapı ve güvenlik riskleri ile karşılaşabilir.
ÇATIŞMA VE DÜNYA GÜVENLİĞİ
Savaşın uzaması global güvenlik açısından önemli tehditler oluşturabilir. Gerçekleşen bu olayların, bölgesel ve küresel güvenliği tehlikeye atabileceğine dair endişeler artmaktadır. Gelişmelerin hızlı bir şekilde ele alınması, bu belirsizliklerin önüne geçmek için kritik bir önem taşıyor.
![Olgun Kızıltepe]()
News
