ABD ile İran arasındaki artan çatışmalar, küresel ekonomi üzerinde derin etkiler yaratıyor. Hürmüz Boğazı’ndaki gerginlik ve bölgedeki üretim tesislerinin devre dışı kalması, dünya genelinde gübre pazarında önemli dalgalanmalara yol açtı. Uzmanlar, sevkiyatların aksamaması durumunda gübre ve gıda fiyatlarının yükselebileceği konusunda uyarıyor.
Katar’ın enerji şirketi QatarEnergy, üre, polimer, metanol ve alüminyum gibi stratejik ürünlerin üretimini askıya alarak piyasalardaki arz dengesini bozdu. Bunun sonucunda, küresel gübre piyasasında önemli bir referans olan üre fiyatları, ton başına 575 ile 635 dolar seviyesine kadar yükseldi.
KÜRESEL SEVKİYATLAR TEHLİKEDE
Hürmüz Boğazı’nın kapanması, sentetik gübrelerin ana bileşenleri olan amonyak ve azotun taşınmasını etkiliyor. Körfez bölgesi, dünyanın en büyük gübre üretim merkezlerini barındırırken, uzun süreli bir nakliye kesintisi üretimi ve maliyetleri olumsuz etkileyebilir.
Dünya genelinde azot gübresi üretiminde önemli bir yere sahip olan İran, küresel piyasalarda kritik bir rol üstleniyor. İran, Rusya, Mısır ve Suudi Arabistan’dan sonra en yaygın azot gübresi türü olan ürenin dördüncü en büyük ihracatçısı durumunda.
![Orta Doğu'daki savaş gıda üretimini etkiliyor!]()
ABD’DE GÜBRE FİYATLARI ARTMAKTA
Çatışmaların başlamasıyla birlikte ABD’de gübre fiyatlarında büyük bir yükseliş gözlemlendi. Ülke, yerli üretim yapmasına rağmen, gübre ihtiyacının önemli bir kısmını ithalatla karşılıyor. New Orleans’taki ithalat merkezinde gübre fiyatı kısa süre içerisinde ton başına 516 dolardan 683 dolara fırladı.
Uzmanlar, Basra Körfezi’ndeki kriz devam ederse ve sevkiyatlar bahar ekim dönemine yetişmezse fiyatların daha da yükselebileceğini belirtiyor.
KÜRESEL PİYASADA FİYATLARDA ARTIŞ
Gübre fiyatlarındaki artış yalnızca ABD ile sınırlı kalmayıp, Hindistan da üre ve fosfatlı gübrenin yüzde 40’tan fazlasını Orta Doğu’dan temin ediyor. Bu durum, ithalatı ve iç üretimi olumsuz yönde etkiliyor.
Analistler, küresel gübre piyasasının zaten sıkışık olduğunu, İran savaşı öncesinde bile, Çin’in ihracat kısıtlamaları ve Avrupa’daki üreticilerin Rus gazındaki kesintiler sebebiyle üretimin azaldığını vurguluyor. Son gelişmeler ile birlikte, üre fiyatlarının savaş öncesindeki seviyelere göre ton başına yaklaşık 80 dolar arttığı ifade ediliyor.
![Küresel gıda krizi kapıda!]()
GIDA ÜRETİMİ RİSK ALTINDA
Dünya genelinde her yıl 180 milyon tondan fazla azotlu gübre üretiliyor. Azotlu gübrelerin üretim maliyetinin büyük bir kısmı doğal gaz fiyatlarından etkileniyor. Doğal gaz fiyatlarındaki artış doğrudan gübre fiyatlarını etkiliyor.
Uzmanlar, azot gübreleri olmadan buğday, mısır ve pirinç gibi temel tarım ürünlerinin verimliliğinin önemli ölçüde düşeceğini belirtiyor. Gübre üretiminde yaşanabilecek uzun süreli aksaklıkların, küresel gıda üretimini olumsuz yönde etkileyeceği ifade ediliyor.
GIDA VE YEM MALİYETLERİ YÜKSELEBİLİR
Uzmanlar, küresel gıda üretiminin yarısının sentetik azotlu gübre kullanımına dayandığını belirtmektedir. Gübre arzında yaşanacak bir daralma, ekmek, makarna ve patates gibi temel gıda ürünlerinin fiyatlarının artmasına sebep olabilir. Bu durum, tarım sektöründe maliyet baskısını artırarak çiftçilerin üretim planlarını değiştirmelerine neden olabilir.
News
