Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) üyesi ülkeler, 400 milyon varil stratejik petrol rezervini piyasaya sürmek için anlaşmaya vardı. Bu miktar, IEA’nın tarihindeki en yüksek miktardır.
Orta Doğu’daki Petrol Üreticilerinin Önlemleri
Orta Doğu’daki gerilimlerin, global petrol ve gaz piyasaları üzerinde büyük etkileri olduğu belirtiliyor. Hürmüz Boğazı’ndan günlük 15 milyon varil ham petrol ve 5 milyon varil petrol ürününün taşındığı ifade ediliyor. Bu miktar, deniz aracılığıyla yürütülen global petrol ticaretinin yüzde 25’ini oluşturmaktadır.
Petrol, gaz ve diğer emtiaların Hürmüz Boğazı’ndan geçişinin neredeyse tamamen durduğu ve alternatif güzergah eksiklikleri nedeniyle petrol üreticilerinin üretimi kısıtlamaya başladığı aktarılmaktadır. Ayrıca, gaz piyasalarındaki durumun da zorlayıcı olduğu ve özellikle sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) tedarikinin kısıtlı hale geldiği bildirilmektedir.
Küresel Enerji Tedarikinde Azalma
Küresel enerji tedarikinin yüzde 20 azaldığı duyurulmuş olup, Asya’nın bu durumdan en fazla etkilenen bölge olduğu belirtilmiştir. İEA, petrol piyasasında yaşanan sorunların eşi görülmemiş ölçekte olduğunu ve bu nedenle üye ülkelerin ortak bir müdahale ile karşılık verdiklerini ifade etmiştir.
Piyasaya Sürülecek Petrol Miktarı
Yüksek düzeyde enerji güvenliği sorunları olduğunda, İEA daha önce 5 kez koordineli eylem kararları almıştır. Bu kapsamda, üye ülkelerin oy birliği ile acil durumda piyasaya sürülecek en yüksek petrol stokunu açıklamıştır. Hürmüz Boğazı’nın fiilen kapanması nedeniyle kaybedilen arzı telafi etmek amacıyla 400 milyon varil petrolün piyasaya sürüleceği bilgisi aktarılmıştır. Ancak, petrol ve gaz akışlarının istikrara kavuşabilmesi için Hürmüz Boğazı üzerinden transit geçişin yeniden başlaması gerektiği vurgulanmaktadır. İEA, durumu izlemeye devam edecek ve gerekirse üye ülkelerine yeni önerilerde bulunacaktır.
Acil Durum Stokları
İEA’nın 32 üye ülkesinin birbirleriyle yaptığı görüşmeler sonucunda, her ülkenin ulusal şartlarına uygun olarak acil durum petrol stoklarının piyasaya sürüleceği ve bu uygulamanın bazı ülkeler tarafından ek önlemlerle destekleneceği ifade edilmiştir. İEA üyelerinin toplamda 1,2 milyar varili aşan acil durum stoku bulunmaktadır. Bu stoklara ek olarak, hükümetlerin sorumluluğunda 600 milyon varil de endüstri stoku mevcuttur.
Tarihi Karar
IEA üye ülkelerinin acil durum petrol stoklarını piyasaya sürme kararı, 1974 yılından beri alınan bu kapsamdaki 6. karar olma özelliğini taşımaktadır. Önceki kararlar 1991, 2005, 2011 ve 2022’de alınmıştır.
ABD ve diğer ülkelerin İran’a yönelik ortak operasyonlarının ardından Hürmüz Boğazı’ndan sevkiyatlar durma noktasına gelmişti. Petrol piyasasında yaşanan arz kaygıları, fiyatlarda dalgalanmalara neden olmaktadır.
News
