Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK), finansal istikrarı desteklemek amacıyla bireysel kredi kartları ve ihtiyaç kredilerinin yeniden yapılandırılmasına yönelik önemli adımlar atmıştır. Ayrıca, kredi kartları ile kredili mevduat hesaplarının limitleri belirlenmiş ve konut kredilerinde kredi değer oranlarına ilişkin güncellemeler yapılmıştır.
Kapsamda, tüketicilere sağlanan konut kredileri için kredi tutarının teminat olarak gösterilen konutun değerine oranındaki birinci el ve ikinci el konut ayrımı kaldırılmıştır. 2010 sonrası inşa edilen ve asgari C enerji sınıfına sahip konutlar da avantajlı kredi değer oranlarıyla dikkate alınmıştır.
Şubat ayının başında yürürlüğe giren düzenlemeler, ipotekli konut satışlarına hızlı bir şekilde yansımış ve ipotekli konut satışlarının toplam içerisindeki payı, 33 ayın ardından ilk kez yüzde 20’nin üzerine çıkmıştır.
Dezenflasyon programının uygulanması ve konut kredilerindeki kısıtlamalar sonucunda, ipotekli satışların oranı son yıllarda düşerken, 2024’te en düşük seviyeye inmiştir. Geçen yıl yüksek kiralar ile birlikte araçlar, döviz ve altın gibi yatırım alanlarının etkisiyle konut satışları yaklaşık 1,8 milyon adede ulaşmış ve bu satışların yüzde 14,33’ü ipotekli olarak gerçekleştirilmiştir.
2024 yılı itibarıyla ipotekli satışların artmaya devam ettiği gözlemlenmiş; Ocak’ta yüzde 18,2, Şubat’ta ise yüzde 20,1 oranları kaydedilmiştir. Bu durum, Mayıs 2023’te görülen yüzde 23,3’lük en yüksek oranı takip etmektedir. Ancak, Aralık 2023’te ise en düşük oran yüzde 4,4 olarak kaydedilmiştir.
BDDK’nın gerçekleştirdiği düzenleme ile kredi kısıtlamalarının kısmen esnetilmesi, konut satışlarına doğrudan katkıda bulunmuştur. Uzmanlar, faiz oranlarının düşmesiyle birlikte ipotekli satışların payının yüzde 35-40 seviyelerine yükselebileceğini belirtmektedir.
Finansman Kanalındaki Canlanma
İstanbul Üniversitesi öğretim üyelerinden biri tarafından yapılan açıklamalarda, Şubat ayında ipotekli konut satışlarının toplam satışlar içindeki payının yüzde 20 seviyesine ulaşmasının finansman tarafında sınırlı bir iyileşmeye işaret ettiği vurgulanmıştır. BDDK’nın düzenlemesiyle kredi kullanım koşullarının geniş kitlelere hitap edecek şekilde yeniden düzenlenmesi, bu artışın önemli nedenlerinden biri olarak değerlendirilmektedir.
Kredi değer oranlarının konutun enerji sınıfı ve ekspertiz değerine göre yeniden yapılandırılması, belirli fiyat segmentlerinde krediye erişimin kolaylaştığını göstermektedir. Bu durum, ipotekli satış payında artış olarak kendini göstermiştir.
Kredi kullanımındaki artışın ağırlıklı olarak ikinci el konut piyasasında gerçekleştiği, verilerin ise ipotekli alımların mevcut stok üzerinden geliştiğini göstermektedir. Ancak, kredi payındaki artışın yeni konut üretimine güçlü bir ivme sağlayıp sağlamadığı henüz belirsizdir. Daha çok finansman kanallarının yeniden aktif hale geldiği ve talebin belirli ölçüde kredi tarafına geri döndüğü söylenebilir.
Bankaların İpotekli Satışlardaki Artışı
Tüm Girişimci Emlak Müşavirleri Derneği’nden yetkililer, konut kredisi faiz oranlarının son dönemde yüzde 2,5’in altında seyrettiğini ifade ederek, bunun ipotekli satışlara olumlu yansıdığını belirtmiştir.
Kira artışlarının hızlı olmasının da etkisiyle, vatandaşların “kira ödeyeceğime taksit öderim” yaklaşımıyla hareket ettikleri gözlemlenmektedir. Bu bağlamda, bankaların kredi taleplerine dönüşleri olumlu yönde artmış, bankalar konut kredisi kullandırmakta daha istekli hale gelmiştir. Ancak, bu sürecin tamamlanması için daha fazla önlem alınması gerektiği vurgulanmaktadır. Faiz oranları yüzde 1 seviyesine düştüğünde, ipotekli satışların payının da yüzde 35-40 seviyelerine ulaşacağı öngörülmektedir.
News
