Tarihin en büyük enerji arz şoku, birinci ayını geride bırakırken Asya’da başlayan yakıt kıtlığı ve fiyat artışları Avrupa ve ABD’ye doğru yayılmaktadır. Uzmanlar, dünyanın henüz krizin ciddiyetini tam olarak anlayamadığına dikkat çekerek, daha ağır senaryoların kapıda olduğu uyarısında bulunmaktadır.
Asya’da Yakıt Kıtlığı Baş Gösterdi
Küresel petrol arzında meydana gelen daralma, fiyatların sert bir şekilde yükselmesine neden olmakta ve büyüme beklentileri aşağı yönlü revize edilmektedir. Tayland’dan Pakistan’a kadar birçok Asya ülkesinde ciddi yakıt kıtlıkları yaşanırken enerji sektörü temsilcileri, bu krizin henüz başlangıç aşamasında olduğunu ifade etmektedir.
Uzmanlar: Dünya Durumun Farkında Değil
Petrol ve gaz sektöründe 30’dan fazla uzmanla yapılan görüşmelerde, küresel krizin boyutunun yeterince anlaşılmadığı konusunda ortak bir görüş birliği sağlanmıştır. Birçok uzman, mevcut durumu 1970’lerdeki petrol krizine benzetmekte ve Hürmüz Boğazı’nın kapalı kalmasının çok daha büyük bir sistemik krize yol açabileceği uyarısında bulunmaktadır.
Petrolde 200 Dolar Senaryosu
Hürmüz Boğazı’nın kapalı kalmasının, küresel petrol arzında günlük yaklaşık 11 milyon varillik bir düşüşe neden olacağı öngörülmektedir. Piyasada oluşan 9 milyon varillik açık, Avrupa’nın büyük ekonomilerinin toplam tüketimini aşan bir seviyeye ulaşmıştır. Eğer kriz 3-4 ay boyunca devam ederse, bu durum küresel sistem açısından ciddi riskler taşıyabilir. Wall Street analistleri ve ABD’li yetkililer ise petrol fiyatlarının varil başına 200 dolara ulaşabileceği ihtimalini gündeme getirmektedir.
Doğal Gazda Durum Daha Kritik
Petrolde acil durum stokları sınırlı bir tampon oluşturmasına rağmen, sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) tarafında alternatif bir rota bulunmaması krizi daha da derinleştirmektedir. Küresel LNG arzının önemli bir kısmı Hürmüz Boğazı’ndan geçerken, Katar’daki büyük bir LNG tesisinin zarar görmesi ve onarım süresinin yıllar alabileceği bilgisi endişeleri artırmaktadır.
Avrupa ve ABD İçin Risk Büyüyor
Krizin merkezinden görece uzak olan ABD’de bile akaryakıt fiyatları yükselişe geçmiştir. Bloomberg Economics verilerine göre, ABD’de enflasyon akaryakıt fiyatlarının etkisiyle kısa sürede artış göstermiştir. Analizlere göre, petrol fiyatlarının 110 dolara çıkması Euro Bölgesi’nde enflasyonu artırırken, büyümeyi yavaşlatmaktadır. 170 dolar seviyesinde ise küresel stagflasyon riski söz konusu olmaktadır.
Hükümetlerden Radikal Adımlar
Krizin etkilerini azaltmak amacıyla bazı ülkeler önlem almaya başlamıştır. Filipinler haftada 4 gün çalışma sistemine geçerken, Uluslararası Enerji Ajansı uzaktan çalışma ve toplu taşıma kullanımının artırılması çağrısında bulunmuştur. Enerji dönüşümünün kaçınılmaz olduğu, bu sürecin hızlı ve sancılı olacağı vurgulanmaktadır.
News
