1211 sayılı Merkez Bankası Kanunu’nun 42. maddesi gereği, enflasyon hedefinin tutmaması durumunda sapma sebeplerini ve alınacak önlemleri hükümete iletmekle yükümlü olan Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, 2025 yılına dair açık mektubunu yayımladı.
Mektupta, 2024 yılı haziran ayında başlayan dezenflasyon sürecinin 2025’te de devam ettiği ve bu sürecin sıkı parasal duruş, finansal koşullardaki sıkılık ile talep koşullarındaki dengelenme sayesinde desteklendiği vurgulandı. Ancak arz yönlü faktörler, fiyatlama davranışlarındaki katılık ve enflasyon beklentelerinin hedeflerle uyumlu olmaması nedeniyle dezenflasyonun hızının kısıtlandığı belirtildi.
2025 yılı enflasyonu, hedefin etrafındaki belirsizlik aralığının üstünde gerçekleşti. Bahsedilen sapmanın nedenleri ile enflasyonun hedefe yeniden yaklaştırılması amacıyla uygulanan politikalar özetlendi. 2025 yılında enflasyonun belirleyici unsurlarından biri olan dezenflasyon süreci, sıkı parasal duruş ve finansal koşullardaki sıkılık ile talep yönetimindeki denge sayesinde ilerleme kaydetmiştir. Bununla birlikte, arz yönlü gelişmeler, fiyatlama davranışındaki katılıklar ve beklentilerin hedeflerle uyumlu gitmemesi dezenflasyonu olumsuz etkilemiştir.
KURAKLIK GIDA FİYATLARINI ETKİLEDİ
Yurt içindeki arz koşulları, yaşanan kuraklık ve don olayları nedeniyle gıda fiyatları üzerinden enflasyon üzerinde yukarı yönlü baskı oluşturmuştur. Bitkisel üretimdeki düşüşler üçüncü çeyrekte fiyat dalgalanmalarına yol açmış, bu gelişmeler dezenflasyon sürecini geçici olarak yavaşlatmıştır. Gıda fiyatlarındaki dalgalanmalar, enflasyonun ana eğiliminde geçici bozulmalara neden olmuş, yılın son aylarında hava şartlarının ılımlı seyretmesi ile bu etkilerin kısmen azaldığı gözlemlenmiştir.
2025 yılı itibarıyla döviz kuru değişimlerinin enflasyon etkisi geçmiş dönemlere kıyasla daha sınırlı kalmıştır. Türk lirasındaki istikrarlı seyir ve talep koşullarının dezenflasyonist seviyelerde kalması, döviz geçişkenliğini sınırlamıştır. Geçmişten gelen enflasyona endeksleme eğiliminin yüksek olduğu hizmet kalemlerinde fiyat artışları devam etmekte, kira ve eğitim gibi alanlarda gözlenen ayarlamalar yüksek oranlı artışlara katkıda bulunmaktadır. Ancak, kira enflasyonunda düşüş, yıl sonuna doğru daha belirgin hale gelmiştir.
TALEP KOŞULLARI DEZENFLASYONU DESTEKLEDİ
Yıl genelinde talep koşulları dezenflasyonist seviyelerde seyretmiştir. Depremin ardından inşaat faaliyetleri ile bazı dayanıklı tüketim ürünlerindeki eğilim, talep yönetiminin dengeli gerçekleşmesini sağlamıştır.
Enflasyon beklentileri pek çok kesim için gerileme göstermiş olsa da hedeflerin üzerinde kalmaya devam etmiştir. Bu durum, dezenflasyonun ilerleyiş hızını sınırlamaktadır. Ancak enflasyon beklentilerindeki iyileşme, para politikasının orta vadeli etkinliğini desteklemiştir.
MALİ DİSİPLİN DEZENFLASYONA KATKI SAĞLADI
2025 yılındaki mali disiplinin sağlanması ve para politikası ile elde edilen güçlü koordinasyon, dezenflasyon sürecine önemli katkılarda bulunmuştur. Bütçe açığının milli gelire oranı yüzde 2,9 olarak gerçekleşmiştir.
Genel değerlendirmede, 2025’te enflasyonun hedefin üzerinde gerçekleşmesinde fiyatlama davranışlarındaki katılık, beklentilerin hedeflerle sınırlılığı ve dönemsel arz şokları etkili olmuştur. Sıkı parasal duruş ve finansal koşullardaki sıkılık, yılın son çeyreğinde enflasyondaki temel eğilimde ciddi iyileşmelere yol açmıştır.
Para Politikası Stratejisi çerçevesinde, 2025 yılı boyunca Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, enflasyon gerçekleşmeleri ve beklentileri dikkate alarak para politikası duruşunu belirlemiştir. Politika faizinin artırılması, finansal piyasalardaki gelişmelerin enflasyon görünümüne olası etkilerini sınırlamak amacıyla gerçekleştirilmiştir.
MAKROİHTİYATİ ADIMLAR SÜRDÜ
Piyasa etkinliğini artırmak, makro finansal istikrarı güçlendirmek ve parasal aktarım mekanizmasını desteklemek için TCMB, 2025 yılında makroihtiyati politikalarına devam etmiştir. Kur korumalı mevduat hesaplarının sonlandırılması ve Türk lirası mevduat payının artırılması, parasal aktarımı desteklemiştir.
Enflasyon görünümündeki belirgin bozulmalar halinde Türk Lirası’nın alım gücünü korumak amacıyla sıkı para politikası duruşu benimsenmiştir. Kredi ve mevduat piyasalarında öngörülmeyen gelişmelerin gözlemlenmesi durumunda ek makroihtiyati önlemler uygulanacaktır.
Enflasyon ve para politikasına dair güncel gelişmelerle birlikte orta vadeli tahminlerimizi ele alan metinler web sitemizde yayımlanmıştır.
News
